Wat je niet meet, bestaat niet
Sinds 15 september 2022 lees ik menukaarten anders. Niet op zoek naar wat lekker is, maar naar wat er níet staat.
Die dag at ik een broodje dat volgens het etiket veilig was. Er zaten sporen van sesam in. Een paar minuten later wist ik: ik ga in shock. Ik heb het overleefd. Maar sindsdien stel ik mezelf één vraag: hoe groot is dit eigenlijk? Ben ik een uitzondering, of zie ik nu pas wat er altijd al was?
Sindsdien bekijk ik regelmatig de cijfers.
Allergie groeit, ook hier. In 2013 had 14% van de Belgen een allergie. Tien jaar later is dat 25%: één op vier. (Sciensano)
Verder dan dat gaan de Belgische cijfers niet. Het cijfer dat me het meest raakte: nul. België heeft geen register van anafylaxie. We weten niet hoeveel mensen hier een ernstige reactie krijgen, hoeveel er op de spoed belanden, of hoeveel het niet navertellen. Allergologen vragen al sinds 2014 om zo’n register.
Wat je niet meet, bestaat niet. En wat niet bestaat, krijgt geen gevolg. Niet in beleid, niet in budgetten, niet in de opleiding van wie elke dag ons eten klaarmaakt.
Omdat België het niet meet, moeten we naar het Verenigd Koninkrijk kijken. Daar zijn de ziekenhuisopnames door voedselanafylaxie in twintig jaar verdrievoudigd. Bij kinderen gaat het nog sneller. (BMJ, 2021)
En de horeca? De laatste gepubliceerde cijfers van het FAVV dateren van 2019. Toen ging het bij bijna de helft van de zaken die mondeling over allergenen informeren mis. Niet uit onwil, denk ik, maar omdat “ik denk dat er geen sesam in zit” voelt als een behulpzaam antwoord. Voor mij kan het een levensgevaarlijk antwoord zijn.
Het gaat om onwetendheid. Slechts 33 tot 44% van het restaurantpersoneel kreeg ooit een allergieopleiding. (Rotella & Oriel, 2022)
En net daar loopt het mis. In het Verenigd Koninkrijk gebeurde 1 op 5 fatale voedselreacties in een restaurant. Bij 59% kwam het eten van een cateraar of horecazaak. (Turner e.a., 2015)
Alleen sensibiliseren is niet het antwoord. Onlangs, in Nederland, meldde ik mijn allergie vooraf meerdere keren. Toch zat het erin. Ik ben niet de enige: bij meer dan de helft van de allergische reacties in restaurants wist het personeel van de allergie. (Stankovich e.a., 2023) Melden alleen beschermt dus niet. Het moet verankerd worden in de werking, met de nodige controles.
En zelfs dan blijft er een gat: 14% van de ernstige reacties kwam door allergenen die niet verplicht op het etiket of de kaart moeten staan. Maanzaad hoort daarbij. (Sabouraud-Leclerc e.a., 2025; EU-verordening 1169/2011)
Toch wil ik geen angst zaaien. Want het andere wat ik leerde, is hoopvol: overlijden door een voedselallergie is zeldzaam en bijna altijd vermijdbaar. Het verschil zit in kleine dingen. Een geschreven allergenenlijst in plaats van een gok. Een eerlijke “ik weet het niet zeker”. Een adrenalinepen die snel genoeg gebruikt wordt, want te late adrenaline is de belangrijkste vermijdbare oorzaak van overlijden. (Turner e.a., 2017)
Bijna de helft van de vrouwen met anafylaxie leeft met matige tot ernstige angst. Ik herken dat. En net daar begon mijn eigen werk.
Toen ik met medewerkers van Le Pain Quotidien en Autogrill rond de tafel zat, kwam iemand zelf met de zin die voor mij alles samenvat:
“Nooit meer ‘normaal gezien’ zeggen.”
Dat is wat AnaphylACTION wil zijn: geen alarmbel, maar een beweging. Van overleven naar vertrouwen. Voor wie met een allergie leeft, én voor wie elke dag voor ons kookt.
Werk je in de horeca? Vervang ‘normaal gezien’ door een geschreven allergenenlijst, en boek een workshop als je je team wil meenemen.
Leef je zelf met een ernstige allergie? Kom naar een opstelling in Oase41 en ontdek wat je allergie je wil vertellen.
– Julie
Bronnen
- Sciensano, Gezondheidsenquête 2023-2024 – Chronische ziekten
- Baseggio Conrado e.a., Food anaphylaxis in the United Kingdom, 1998–2018, BMJ 2021
- FAVV, Activiteitenverslag 2019 – Horeca en grootkeukens
- Pirson e.a., Revue Française d’Allergologie 2014 (pleidooi voor een Belgisch register)
- Turner e.a., Fatal Anaphylaxis: Mortality Rate and Risk Factors, J Allergy Clin Immunol Pract 2017
- Rotella & Oriel, 2022
- Turner e.a., 2015
- Stankovich e.a., Frontiers in Allergy 2023
- Sabouraud-Leclerc e.a., 2025
- EU-verordening 1169/2011 (voedselinformatie aan consumenten)
Wie ben jij?
Ik leef met een heftige allergie
Wat wil je allergie je vertellen? Ontdek de opstellingen in Oase41.
Wij willen bewuster omgaan met allergenen
Voor restaurants, bedrijven en organisaties: een keynote of workshop met je team.
